Trabzon yöresine özgü, altın ya da gümüş tellerin elde örülmesiyle yapılan kuyumculuk işine verilen ad…

Yörenin en tanınmış el sanatlarından olan ve geçmişi 1900′lü yılların başlarına uzanan Trabzon hasırının kente göç eden Kafkasyalılardan öğrenildiği belirtiliyor. 0,32 mikron kalınlığında 22 ayar altın veya 900 ayar gümüş teller kullanılarak örülen, geçmişten günümüze kadar değişik ustaların marifetiyle geliştirilen altın hasır, Trabzon ile özdeşleşti. 

Yoğun bir işçilik ve emek gerektiren hasır sanatında değişik tarzlarda kemer, bilezik, kolye ve küpeler özellikle bayanların ilgisini çekiyor. Son yıllarda zümrüt, yakut, safir gibi yarı kıymetli taşlar kullanılarak ve oksitlenerek tasarlanan otantik başlıklı gümüş hasır çeşitleri de hasır işine yeni bir renk kazandırdı.

Tel işi anlamına gelen telkarinin ilk örneklerinin ilk çağ Anadolusunda üretildiği ifade ediliyor. 15. yüzyıldan sonra Güneydoğu Anadolu’ya yayılan bu el sanatı Trabzon’da da yerleşmiş ve kentteki ustalarca geliştirilerek yöreye özgü farklı tarzlarda üretilmeye başlanmıştır. Trabzonlu ustaların yetiştirdiği yeni nesil ustalar gümüş nalınlar dışında ürün yelpazesini geliştirerek gerek takı gerekse ev aksesuarları yapımında çeşitliliği artırdı. Kentte telkari çalışması geçmişte olduğu gibi saf gümüşle üretilen ürünler ya da resim çerçevesi, şekerlik gibi daha kalın işçilikle ve bakırla üretilip gümüş kaplama yapılan ürünler olmak üzere iki şekilde yapılıyor.

Yöreye has ürünlerden olan kazaziyede, önce 24 ayar saf altın veya bin ayar saf gümüş, 0,008 mikron kalınlığında ince tel haline getirilir. Saç teli kalınlığındaki bu tel, bir çıkrık yardımıyla ipek iplik üzerine sıkı bir yay gibi sarılarak belli bir esneklik ve kalınlığa ulaşır. Bu kalınlığa getirilen tel, kazaziye sanatının ana ham maddesidir. Bu telden tamamen tel örgü teknikleri kullanılarak değişik parçalar üretilir. Tasarlanan ürüne göre bu küçük parçacıklar birleştirilerek takıya dönüştürülür. Eskiden sadece tespih püskülü olarak bilinen kazaziye işinde artık modern ve klasik kolyeler küpeler, bileklikler, kolye uçları, kol düğmeleri gibi değişik ürünler üretilebiliyor. Kazaziye, telkari gibi el sanatlarının Trabzon’un el işçiliğinde çok önemli yer teşkil ettiği bilinir.