Alaş Orda, (Eski Kazakistan).
Kazakistan’ ın resmi açıklamasına göre Alaş adı Kazakların efsanevi atası Alaş Han’ dan alınmışdır. Alaş Han, Orda Han’ ın diğer bir ismidir. Ancak Orta Asya Türk dillerinde Alaşa, at anlamına geldiğinden Alaş Orda’ nın anlamı “Atlı Ordusu” olduğu daha mantıklı olurdu.
1910′ lu ila 1920′ li yıllar arasında kazakların ilan ettikleri bir devletin ve buna yol açan hareketin adıdır. Resmen 1928 yılına kadar varolmuştur.
Alaş Orda 1905 yılında Alaş Harekati ile ortaya çıkmış ve 1912 yılında kurulan siyasi Alaş Partisi ile güçlenmiştir. Bu parti siyasi faaliyetlerini 1928 yılında bırakmış olsada resmen 1937 yılına kadar varolmuştur. Alaş Orda en sonunda Türkistan Komunist Partisinin milliyetçi siyasetçilerinden oluşan bir grub olarak kalmış ve sonra ortadan kaybolmuştur.
1980′ li yılların sonunda, etki alanı Kazakistan ve Kırgızistan olan ve aynı adı kullanan yeni bir milliyetçi parti kurulmuşdur. Alaş Partisinin hedefleri Alaş Orda Hanlığı’ nın tekrar kurulması ve Orta Asya’ da İslam’ ın modernleştirilmesiydi. Ayrıca tüm Türk halklarının topraklarını içine alan bir Birleşik Türkistan Devletleri’ nin kurulması gerektiğini savunmaktaydılar. Aşırı islamcı ve sağcı olan Türkistan partisi (Turkestan-i Partisi) ile iş birliği yapmaktaydılar. Bu parti bütün Türklerin islama dönüşünü ve tüm gayrimüslimlerin Türk topraklarından çekilmesini amaçlamaktaydı.1994 yılında Alaş Partisi Kazak rejimi tarafından “faşist” olarak tanımlandı ve yasaklandı. Partinin uluscu üyeleri tekrar Azat-Harekatına katıldılar. Milliyetçi olan Kazak-Kırgız üyeleri ise Aşar (veya Acar, Anahtar/Açar adında yeni bir milliyetçi parti kurdular. Bugün Aşar Partisi Kazakistan’ da parlamento’ da yer almaktayken Kırgızistan’ daki kolu siyaset’ de hayatda kalma mücadelesi vermektedir.
İlk yorum yapan olun