"Körleşme", "Sözcüklerin Bilinci" gibi yapıtları dilimize de çevrilen ve 1981 Nobel ödülü nü kazanan İngiliz uyruklu yazar…

Elias Canetti,(1905, Rusçuk –  1994, Zürih) 

1981 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi, kökeni 1492’de İspanya’dan göç etmiş Sefarad yahudilerine dayanan, Almanca eserler vermiş yazar.

Elias Canetti, 25 Temmuz 1905′ de Rusçuk’ ta doğdu. Yahudi bir ailenin çocuğu olan Elias, 1911 yılına kadar burada yaşadı. Daha sonra aile önce İngiltere’ye, babasının ölümüyle de Viyana’ya taşındı. Böylece Elias, Ladino, Bulgarca, İngilizce ve Fransızcanın yanında Almanca da öğrendi. 

Gelecekte de eserlerini hep Almanca yazacaktı.  1916’da Viyana’da kimya öğrenimi gördüğü sıralarda edebiyata da merak salmaya başladı. Buradaki edebiyat çevrelerine yavaş yavaş girmeye başlayan Canetti, 1929 yılında Viyana Üniversitesi’ nden mezun oldu. Bu arada ilk edebi çalışması ”Dahi Brutus”u yazdı.   

1927 yılında Viyana Adalet Sarayı’nın öfkeli bir kalabalık tarafından yakılmasından çok etkilenen yazar, bu tarihten sonra toplumdaki davranış bozuklukları üzerine yazmaya ve araştırmaya başladı. 1928 yılındaki Berlin seyahatinde Bertolt Brecht, Isaak Babel ve George Grosz ile tanıştı. Onlardan da etkilenerek insanın çılgınlıkları üzerine bir çok roman yazdı. 30 yaşında tamamlayacağı ”Körleşme” adlı başyapıtında da yine bundan ilham aldı. 1930′ lu yılların başında Amerikalı yazar Upton Sinclair’ in eserlerini çeviren Canetti, 1934 yılında kendisi gibi yazar olan Veza Taubner-Calderon’ la evlendi. Bu sırada ”Düğün” ve ”Kibir Komedisi” isimli iki tiyatro oyunu yazdı. ”Kibir Komedisi”, absürd tiyatronun ilk örneklerinden biri olarak görüldü. 

Nazilerin Viyana’yı işgal etmelerinden kısa bir süre önce Paris’e taşınan yazarın 1935 yılında basılan büyük eseri ”Körleşme” Nazi yönetimi tarafından yasaklanan kitaplar arasına girdi. Ama bu eserin başarısını gölgeleyemedi, ”Körleşme” Avrupa ve Amerika’ da bir çok edebiyat otoritesinin dikkati çekti ve yoğun ilgi gördü. Paris’ ten Londra’ ya taşınan yazar, 1952 yılında vatandaşlık hakkı kazanarak hayatının büyük bölümünü burda geçirdi. 

1960 yılında, ”Kitle ve İktidar” yayınlandı. 1971′ de Hera Buschor adında bir restoratörle ikinci kez evlendi. Böylece İsviçre’ye taşınan yazar son yirmi yılını Zürih’te geçirdi ve 14 Ağustos 1994 yılında burada toprağa verildi. Canetti, vasiyeti üzerine ünlü yazar James Joyce’ un yanına gömüldü. Nobel Ödülü(1981) dahil bir çok ödülün de sahibi olan usta yazar 20. yüzyılın toplum ve insan psikolojisine ışık tutan bir çok değerli eser bırakmıştır.     

Başlıca Eserleri;
Körleşme (Die Blendung)1935, Düğün (Die Hochzeit) 1932, Kibir Komedisi (Komodie der Eitelkeit) 1934, Sayılı Gün (Die Befristeten) 1956, Kitle ve İktidar (Masse und Macht) 1960,, Kurtarılmış Dil (Die Gerettete Zunge) 1977, Kulaktaki Meşale (Die Fackel im Ohr) 1980, İnsanın Sılası (Die Provinz des Menschen) 1973, Sözcüklerin Bilinci (Das Gewissen der Worte) 1975,    

Ödülleri;
Nobel Ödülü,Franz Nabl Ödülü, Nelly Sachs Ödülü, Europa Prato Ödülü, Johann Peter Hebel Ödülü ve Kafka Ödülü.