"Sarsak doğan" da denilen yırtıcı bir kuş …

Kerkenez, (Falco tinnunculus).

Kartalgillerden, leşle beslenen yırtıcı bir kuş, sarsak doğan.

Kartalgillerden, leşle beslenen, 35 santimetre uzunluğunda, kızılımsı tüyleri olan bir kuş 

Doğan, özellikle Akdeniz çevresi ülkeleri ve Orta Asya’ da yaşayan, kartalgiller (Falconidae) ailesinden Falco ve Circus cinslerinde toplanan yırtıcı kuşlan belirten ortak ad. Doğanlar Türkiye’nin farklı yörelerinde ve farklı bilimsel sınıflandırmalarda başka başka adlarla anılırlar.

Türkçe’de daha çok“delice doğan“ ya da yalnızca “delice” ortak adıyla anılan circus cinsinin Türkiye’de yaşayan dört türü vardır: Kızıldelice, sazdelicesi ya da kızıldoğan (C.aeroginosus), ekin delicesi, saz delicesi , gökdoğan ya da gökçe toygun (C. cyaneus), çayır delicesi ya da çayır doğanı (C. macrourus).

Delice doğanlar, Kurbağalar ,böcekler, küçük kemirgenler ve kuşlarla beslenirler. Bazı türleri yerleşik yaşarken (sözgelimi batı Avrupa’da yaşayan gökdoğan), bazıları kışı sıcak ülkelerde geçirirler (sözgelimi kışı geçirmek için tropikal Afrika’ya giden çayır doğanı).
 

Falco cinsinin Türkiye’de 10 türü bulunur: 

Akdoğan, aksungur ya da Asya akdoğanı (F.rusticolus), kutsal doğan,sungur, ulu doğan ya da boğucu doğan (F. cherrug) göçmen doğan ya da keklik kerkenezi (F. peregrinus) delice doğan ya da beyaz boyunlu kerkenez (F. subbuteo), bıyıklı doğan ya da çöl sunguru (F. Biarmicus), ada doğanı ya da siyah başlı doğan (F. elenorae) sarsak doğan, kerkenez ya da kule doğanı (F. tinnunculus), küçük kerkenez (F. naumanni), bodoğan ya da güvercin doğanı (F. columbarius), aladoğan ya da kırmızı ayaklı kerkenez (F. vespertinus).

Ortalama 20 yıldan çok yaşayan doğanlar, ya ağaçlarda yuva yapar ya da başka kuşların yuvalarına yerleşirler. Dişiler genelde 2-6 yumurta yapar, yumurtalara ve yavrulara dişi ve erkek birlikte bakarlar. 

Doğanlar, orta boylu, cinslerine göre sırtı gümüşümsü külrengi ve beyaz üstüne enine siyah çizgili (Falco cinsi) ya da benekli esmer (Circus cinsi), kanatlan sivri uçlu, kuyruklan kısa, gagalan kıvnk, pençeleri uzun kuşlar olan doğanlar, hızlı ve çevik olduklan için kolayca yetiş­tikleri öbür kuşlan uçarken avlarlar: Uçan kuşa çarpan doğan, onun peşinden yere kadar iner ve avını yerde öldürür. Genellikle sarp kayalıklardaki kovuklarda ya da yamaçlarda tek başlanna yaşarlar. Başlıca türleri göçmen doğan (Falco peregrinus), akdoğan (Falco rusticolus), sarsak doğan ya da kerkenez (Falco tinnuculus) olan doğanlar, küçük memelilerin sayısının aşırı artmamasında başlıca rolü oynamalarının yanı sıra, eğitile­rek avcılar tarafından özellikle bıldırcın avında kullanılırlar.